Herkese merhaba,
Hisse senetleri
ile tanışmam 1997 yılında başladı ve o yıllardan
itibaren hisse senedi alım-satımı bir sistem dahilinde yapma çabasında
oldum. Teknik analiz ile ilk karşılaştığımda özellikle Elliott
Dalga Teorisi ve Gann Açıları bana
daha çok heyecan vermişti. Edinebildiğim teknik analiz
kitaplarında ve internette özellikle bu konular ile ilgili bölümleri
ağırlıklı olarak çalışmaya ve senetleri bu yönde analiz
etmeye başladım. Bundan sonra da bu konular ile ilgili araştırmalara
fırsat ve olanaklar ölçüsünde devam etme düşüncesindeyim.
Bu derlemenin amacı Elliott Dalga Kuramı'nın önemli unsurlarını
teknik analiz ile ilgilenmek isteyenlere kuramın ana öğelerinin
örnekler ile açıklamaya yönelik bir çalışmadır. Elliott
Dalga Kuramı, karmaşık yapısından kısmen uzaklaşıp
genel rehber ve ilkelerini (Rules and Guidelines) her pattern
anlatıldığında örnek vererek kolayca anlaşılmasını sağlamak
olacaktır. Derlemenin konusu sadece Elliott Dalga
Analizi olduğundan konunun biraz ayrıntılarına
girilmeye çalışılacaktır. Yapacağınız eleştiriler,
konunun daha iyi anlaşılmasına ve yaygınlaşmasına katkı sağlayacağı
düşüncesindeyim.
1.
DOW KURAMI
Charles Dow adı ile anılan
kuramı üzerine hiç kitap yazmamıştır. Düşüncelerini Wall
Street Journal'ın yazı dizilerinde yayınlamıştır. 1903 yılında
makaleleri "ABC of Stack Speculation" kitapta toplanmıştır."Dow
Kuramı" terimi ilk defa bu kitapta yayımlanmıştır. Dow
Kuramı'nın önemini arttıran neden, teknik analizin en önemli
başlıklarını oluşturmasından kaynaklanır. Piyasa
analistleri tarafından teknik analizin babası olarak kabul
edilir.
1.1
Dow Kuramı’nın Temel İlkeleri:
1.1.1
Piyasaların ortalaması her şeyi hesaba katar:
Bu ifade teknik analizin temel
varsayımlarından bir tanesidir. Burada tek bir piyasa yerine
piyasaların ortalaması referans alınır. Bu ilke arz ve talebi
etkileyen her türlü etkenin piyasaların ortalamasına yansıyacağını
ifade eder. Deprem, doğal afetler, terör saldırıları sözü
edilen etkenlere dahil olmayan istisnalardır. Piyasa, bu gibi
etkenleri önceden tahmin edemese de bu tür etkenler hızlı bir
şekilde piyasa tarafından değerlendirilir.
1.1.2
Piyasanın Üç Trendi Vardır :
Dow'un trend tanımı şöyledir,
her bir yüksek değer ve düşük değer, bir önceki değerden
daha yukarıda oluşuyor ise yukarı yönlü bir trendin varlığını
sürdürüyor demektir. Yine her bir yüksek değer ve düşük değer,
bir önceki değerden daha aşağıda ise aşağı yönlü trendin
varlığını sürdürüyor demektir. Başka bir deyişle
yukarı trend yükselen tepelere ve tabanlara aşağı trend ise
alçalan tepelere ve tabanlara sahiptir. Dow trendleri üç bölüme
ayırarak okyanuslardaki akıntı dalga ve çırpıntıya
benzetmektedir.
a-) Birincil (Primary) akıntı
b-) ikincil (Secondary) dalga
c-) Üçüncül (Minor) çırpıntı
Dow’un ilgi alanı genellikle
bir yıldan daha uzun zaman süren, çoğunlukla birkaç yıla
uzanan birincil trend olmuştur. İkincil trend birincil trendin düzeltmesini
temsil eder.
1.1.3
Ana Trendin Üç Aşaması Vardır :
Yıllarca devam eden ana trend
üç aşamadan geçer:
Birikim aşaması denilen ilk aşama
kötü ekonomik koşulların çok önceden satıldığı bir dönemde,
Piyasa hakkında geniş bilgiye sahip olan profesyonel yatırımcıların
alıma geçtiği aşamadır.
İkinci aşama; Fiyatlar hızla yükselirken
ve ekonomi ile ilgili olumlu haberler basında çıkmaya başladığı
aşamadır. Bu aşamada trendi takip edenler piyasalarda yerlerini
almaya başlarlar.
Üçüncü aşamada; Ekonomi
haberleri her zaman olduğundan daha fazla basında yer almaya başladığı,
borsada rekor işlemlerin gerçekleştiği "Boğa"
hikayelerinin anlatıldığı aşamadır. Bu aşamada küçük yatırımcıların
aracı kurumlara akın etmeye başlarlar. Hiç kimsenin alım
yapmadığı "Ayı piyasasında" alım yapan profesyonel
yatırımcılar piyasaların tozpembe olduğu dönemlerde satışa
başlarlar. Elliot Dalga Kuramında da ana trendin üç itkiden
oluştuğunu söylemektedir (1, 3, 5).
1.1.4
İşlem Hacmi Trendi Onaylamalı:
Dow işlem hacmine fiyat
grafiklerinde ortaya çıkan sinyalleri onaylatmakta ikincil fakat
önemli bir kriter olarak görür. Bir yukarı trendde fiyatlar yükseldikçe
işlem hacmi de artmalıdır. Aşağı trendde ise işlem miktarı
azalmalıdır.
f-) Tersine Dönüşün
Sinyali Alınıncaya Kadar Trend Devam Eder:
Bu düşünce
trend takipçisi yaklaşımın temelini oluşturur. Trendler de
eylemsizlik prensibi gibi kendi yönlerinde hareketini sürdürme
eğilimindedir. Tersine dönüş sinyallerini belirlemek kolay değildir.
Destek ve direnç noktalarının incelenmesi, trend çizgileri ve
hareketli ortalamalar, var olan trendin değişebileceğini gösteren
araçlardan birkaçıdır.
Momentumdaki kaybının erken uyarı sinyallerini elde etmede
osilatörlerin kullanımı yarar sağlar.
Bir Dow kuramcısı
için ve bir trend takipçisi için en güç olan şey, aksi yönde
yeni bir trendin ilk ayağı ile, yürürlükteki bir trendin
normal ikinci düzeltmesi arasındaki ayrımı yapabilmektir. Dow
Kuramının kullanıcıları arasında, tersine dönüş
sinyallerinin alınması konusunda bazı anlaşmazlıklar vardır.
Şekil1 ve 2 iki farklı piyasa senaryosunu gösterir. Şekil:
1’da, C tepesinin B noktasının altına düşmeden önce, önceki
A tepesini geçemediği görülüyor. Bu durumda, iki düşük
tepe ve iki düşük tabanla, B tabanının kırıldığı noktada
(S noktası), açık bir “sat” sinyali verilmiş oluyor. Bu
trend dönüşümü örneği bazen “eksik salınım” diye de
anılır.
GRAFİK 1 : PETKİM
Seanslık grafik....
Bir eksik salınım örneği. C tepesinin A tepesini geçemeyişi
ve bunun arkasından B noktasındaki düşük seviyenin kırılışı
S noktasında bir “sat” sinyali oluşturur.
GRAFİK 2 : AKSİGORTA
Seanslık grafik.
Bir tam salınım örneği. C tepesinin " B " nin
altına düşmeden önce, " A " tepesini geçmiş olduğuna
dikkat edelim. Bazı Dow kuramcıları, " S1 " noktasında
" sat " sinyali görürken diğer bazıları, " S2
" noktasının altına düşülmeden önce " E "
noktasında daha düşük bir tepe görmeye de ihtiyaç duyarlar.
Bu tür Dow kuramcıları, "
C " tepesini geçemeyen bir " E " tepesi ve "
D " noktasının altında yeni bir düşük değer görmek
isterler. Onlara göre " sat " sinyali, iki düşük
tepe ve iki düşük tabanın ortaya çıktığı " S2
" noktasında verilmiş olacaktır.
Grafik 2’ deki örneğe " tam salınım " adı
verilir.
GRAFİK 3 : EFES
YATIRIM
Efes Yatırım günlük grafik.
Tabandaki bir eksik-salınım örneği. " Al
" sinyali " B " noktasının " B1 "
noktasında geçilmesiyle ortaya çıkar. Daha zayıf bir
modeldir.
GRAFİK 4
TRAKYA CAM :
Tabandaki bir tam salınım örneği. “ Al "
sinyali " B1 " ya da " B2 " noktalarında
ortaya çıkar.
1.2
Dow Kuram’ına yöneltilen Eleştiriler:
Dow Kuramı uzun
yıllardan bu yana, büyük "ayı " ve " boğa
" piyasalarını tanımlamada oldukça başarılı olmasına
karşın yine de bazı eleştirilerden kaçamamıştır. Sanırız,
bu eleştirilerden en sık duyulanı, sinyallerin çok geç alındığıdır.
Genellikle, bir
Dow Kuramı alım sinyali, bir önceki tepenin geçilmiş olduğu
bir yukarı trendin ikinci aşamasında ortaya çıkar. Sinyal alınmadan
önce,trendin ortalama olarak %20 ve % 25 kadarı kaçırılmış
olur. Bu aynı zamanda, hemen hemen tüm trend takipçisi teknik
sistemlerin, ortaya çıkmış olan trendleri tanımladıkları ve
trende katıldıkları yerdir.
Bu eleştiri,
trend-takipçisi teknikleri kullananlara yabancı değildir. Şu
hatırlanmalıdır ki Dow Kuramı hiçbir zaman trendleri başlatma
" niyetinde " olmamıştır. Onun amacı, büyük “ayı”
ve
" boğa " piyasalarının ortaya çıkışının
sinyalini vermektir. Dow Kuramının başarılarının verileri,
onun üstlendiği işlevi oldukça iyi bir şekilde yerine getirdiğinin
göstergeleridir.
Hemen hemen tüm
trend-takipçisi sistemlerde olduğu gibi amaç, önemli piyasa
hareketlerinin büyük orta aşamalarını yakalayabilmektir. Bu
nedenle eleştiriler aynı zamanda trend-takipçisi felsefenin
anlaşılamamış olduğunu da gösteriyor. Gerçekte, en tepe ve
en dip noktaları yakalamaya çalışan trend-takipçisi sistem
yoktur. Bu tür çabalar nadiren başarılı olurlar.
Dow Kuramı elbette ki yanılmaz
değildir. Kuram, yıllar boyunca yanlış sinyallerden nasibini
almıştır. Fakat bu durum genel olarak herhangi iyi bir sistem için
de doğrudur. Dow, kuramını belirgin olarak hiçbir zaman hisse
senedi piyasasının yönünü tahmin edebilmekte kullanma düşüncesinde
olmamıştır. O, kuramının gerçek değerinin, hisse senedi
piyasasının yönünün, iş dünyasının genel koşullarının
bir barometresi olarak kullanılmasında olduğunu düşünüyordu.
Dow’un fiyatları tahmin edebilmekte bugün de kullanılan birçok
formülasyonuna ek olarak, onun hisse senedi piyasalarının
ortalamasının bir öncü ekonomik gösterge olarak
kullanabilmekteki yararını çok önceden görebilmiş olmasına
ancak şaşırarak bakabiliriz. Elliott Dalga Kuramı’na esas
oluşturacak olan Dow Kuramı’nı kısaca özetledikten sonra
Elliott Kuramı’na geçiş yapmamız daha yararlı olacaktır.
